काठमाडौं । नेपालको पर्यटन उद्योगमा बौद्धनाथ महाचैत्यको महत्वपूर्ण योगदान रहेको छ। धार्मिक पर्यटन, सांस्कृतिक अध्ययन तथा फोटोग्राफीका लागि आउने पर्यटकहरूको प्रमुख रोजाइमा पर्ने यस सम्पदास्थलले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत टेवा पुर्याएको छ। विश्व सम्पदाको रूपमा यसको संरक्षण, व्यवस्थापन र प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न सरकारी तथा स्थानीय निकायहरू सक्रिय छन्।
नेपालको राजधानी काठमाडौंको पूर्वी क्षेत्रमा अवस्थित बौद्धनाथ महाचैत्य (बौद्धनाथ स्तूप) धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले विश्वकै महत्वपूर्ण सम्पदामध्ये एक मानिन्छ।
बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्रका रूपमा रहेको बौद्धनाथ सन् १९७९ मा युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत भएपछि यसको अन्तर्राष्ट्रिय महत्व अझ बढेको छ।
विशाल गुम्बज, सुनौलो शिखर र चारैतर्फ अंकित प्रज्ञा र उपाय अर्थात् ज्ञान र करुणा रुपी बुद्धका आँखा बौद्धनाथका प्रमुख आकर्षण हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा समेत विशेष पहिचान बनाएको यो महाचैत्य नेपालकै सबैभन्दा ठूलो गोलाकार स्तूपमध्ये एक मानिन्छ। यसले हरेक वर्ष हजारौं स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित गर्दै आएको छ।
बौद्धनाथ केवल धार्मिक स्थल मात्र नभई हिमाली बौद्ध संस्कृति, कला र परम्पराको जीवित केन्द्र पनि हो। स्तूप वरपर दर्जनौं गुम्बा, प्रार्थना चक्र, धार्मिक विद्यालय तथा सांस्कृतिक केन्द्रहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। विशेषगरी हिमाली बौद्ध समुदायका लागि यो स्थल विश्वस्तरकै महत्वपूर्ण तीर्थस्थलका रूपमा परिचित छ।
प्रत्येक बिहान र साँझ स्तूप वरिपरि श्रद्धालु तथा पर्यटकहरू परिक्रमा गर्ने दृश्यले यहाँको आध्यात्मिक वातावरणलाई थप जीवन्त बनाउँछ। धूपको सुगन्ध, प्रार्थनाको धुन र रंगीन प्रार्थना झण्डाहरूले बौद्धनाथ क्षेत्रलाई शान्ति र ध्यानको अनुपम केन्द्र बनाएको छ।
इतिहास, संस्कृति, अध्यात्म र पर्यटनको अद्वितीय संगमका रूपमा रहेको बौद्धनाथ आज पनि नेपाललाई विश्वसामु चिनाउने प्रमुख पहिचानमध्ये एक बनेको छ। धार्मिक सहिष्णुता, सांस्कृतिक विविधता र शान्तिको सन्देश बोकेको यो विश्व सम्पदा स्थल नेपालको गौरवशाली सम्पदाको प्रतीकका रूपमा स्थापित छ।